Nie daj się oszukać - jak walczyć z dezinformacją?

Fake News, Lie, News, Media, Disinformation, Propaganda

mgr Michał Żmijewski

psycholog, socjoterapeuta

Ośrodek Pomocy Psychologicznej i Psychoedukacji „Empatia”

 

Ostatnio coraz częściej słyszymy o tzw. FAKE NEWSACH. Czym są? Jak je rozpoznać? Na te pytania postaram się odpowiedzieć w tym artykule.

CZYM SĄ FAKE NEWSY?

Fake newsy to nieprawdziwe informacje. Nie oznacza to jednak, że każda fałszywa wiadomość jest fake newsem. Tego typu newsy dotyczą często ważnych wydarzeń i mają na celu wywołać niepokój, dezinformację czy chociażby dostarczyć autorowi takiej wiadomości korzyści materialnych. Mówiąc najprościej, fake news ma wprowadzić odbiorcę w błąd.

BĄDŹ CZUJNY

Na samym początku warto przyznać przed sobą, że jesteśmy podatni na manipulacje. Uznając, że dotyczy to innych, tracimy czujność i łatwiej możemy paść ofiarą fake newsa.

OKREŚL ŹRÓDŁO

Nie podano konkretnego źródła informacji? NIE UFAJ JEJ. Mam tu na myśli źródła oryginalnej informacji. Czasami spotykamy się z tym, że ktoś w artykule powołuje się na jakąś stronę, która to z kolei powołuje się na opinię anonimowej osoby. Warto, aby zaświeciła nam się w tym momencie czerwona lampka. Szczególnie w obecnej sytuacji warto ustalić źródło informacji oraz porównać wiadomości z kilku źródeł. Warto zadać sobie pytanie, kto przekazuje daną treść oraz czy znamy dane autora. Anonimowe treści powinny czynić wiadomość mniej wartościową. Sprawdźmy więc, skąd pochodzi wiadomość, kto pierwszy ją przekazał, jaką mógł mieć intencję.

FAKTY CZY OPINIE?

Warto odróżniać fakty od opinii i komentarzy autora. Może się zdarzyć, że będziemy mieli do czynienia z fragmentem artykułu i komentarzem do niego. Faktem będzie to, co możemy potwierdzić za pomocą dowodów – zweryfikować, zmierzyć, sprawdzić. Opinią z kolei będą poglądy czy osądy danej osoby. Mogą one być poparte faktami, ale nie muszą. Fakt jest jeden, opinii do niego może być wiele.

ILOŚĆ NIE ZNACZY JAKOŚĆ

Nie kieruj się ilością lajków, serduszek, retweetów. Często na to właśnie liczą twórcy takich newsów, mając nadzieję, że pod wpływem emocji przekażemy kontrowersyjną treść dalej i w ten sposób fałszywa informacja zacznie przybierać na sile. Pamiętajmy więc o wpływie emocji na poznanie. W przypadku silnych emocji zwykle nie weryfikujemy danej treści. Warto mieć też świadomość, że np. lajki czy retweety można kupić. Zastanówmy się więc chwilę zanim podamy dalej „szokującą” wiadomość.

NIE WIERZ WSZYSTKIEMU, CO WIDZISZ

Obecna technologia pozwala na manipulację zarówno materiałem zdjęciowym, jak i filmowym. Warto więc sprawdzić daną grafikę np. wrzucając ją do wyszukiwarki Google Images, aby określić, gdzie wcześniej się pojawiała. Może się wtedy okazać, że zdjęcie, które ma przedstawiać daną sytuację, w rzeczywistości prezentuje coś zupełnie innego.

 

Grafikę pomagającą w rozpoznawaniu fałszywych wiadomości opublikowało ISSA Polska Stowarzyszenie ds. Bezpieczeństwa Systemów Informacyjnych (ISSA Polska).

 

Źródło: https://issa.org.pl/291-jak-rozpoznawac-i-weryfikowac-falszywe-informacje-tzw-fake-news/file